"O poprawie Rzeczypospolitej"

Kancelaria Rady Ministrów. Sala posiedzeń Rady Ministrów, w której co wtorek obraduje rząd, nosi imię Andrzeja Frycza Modrzejewskiego. Przed wejściem do sali w oszklonej gablotce leży otwarta księga. Jest to dzieło Modrzejewskiego „O poprawie Rzeczypospolitej”.

Modrzejewski (1503-1572) był pisarzem politycznym okresu renesansu, myślicielem oraz sekretarzem królewskim. „O poprawie Rzeczypospolitej” wydał po łacinie w 1551 roku. Dzieło zawiera analizę ustroju Rzeczypospolitej oraz koncepcję reformy kraju w dziedzinie życia politycznego, prawodawstwa, szkolnictwa i stosunków z Kościołem. Wizja przedstawiona przez Frycza była próbą wskazania właściwego postępowania osobom sprawującym władzę.

Dzieło w wersji ocenzurowanej na język polski przetłumaczono w 1577 roku, a pełny tekst polski ukazał się w 1953 roku. W związku z polemicznym charakterem pism Frycza, znalazły się one na indeksie ksiąg zakazanych, a sam autor atakowany był jako heretyk! mimo że stanowczo opowiadał się za jednością chrześcijaństwa.

Eksponowana tutaj księga to faksymil wydania z 1577, którego oryginał zachowany jest w zbiorach Biblioteki Jagiellońskiej. Moje kaligraficzne serduszko westchnęło. Prezentowana kopia pokazuje, że dzieło wydane było w pięknej gotyckiej czcionce.

Oryginał zaś wydaje się być napisany italiką, z tym że strona tytułowa to pismo humanistyczne. 

Na stronie Pamięć Polski można poczytać o tym dziele więcej, niż ja tu napisałam.

Natomiast, gdyby kogoś interesowała treść księgi, to wersję nieocenzurowaną w formie PDF można przeczytać dzieło tutaj. Zupełnie współczesną czcionką😄

od Placu Zawiszy do Dworca Centralnego

Z archiwum brudnopisów wyciągam ślady prywatnego spacerku z 2014. W tamtym czasie najczęściej przejeżdżałam tę trasę tramwajem, jednak z okazji odwiedzin w Muzeum Woli  przespacerowałam się tytułowym fragmentem Alei Jerozolimskich.

Z te perspektywy stacja Ochota nie wygląda bardzo inaczej od stanu obecnego. Miasto rozrosło się bardziej po prawej stronie wykopu oraz za plecami fotografki.

Pod numerem 99: Kamienica Rostkowskiego z 1911. Nietypowo posiada podwórze otwierające się na ulicę. Została zaprojektowana przez szkockiego architekta Arthura Gurneya. Jej mocarna fasada zmiękczona jest posecesyjnymi dekoracjami. Na stronie Warszawa1939 widać, o ile skromniejsza i ustatkowana stała się jej bryła w wyniku powojennej odbudowy.

Na poniższym zdjęciu po prawej ledwo widoczna jest sąsiadka kamienicy Rostkowskiego: kamienica Gustawa Pala. Najwyraźniej w tamtych czasach nie wzbudziła mojego zainteresowania aż tak, jak kilka lat później, kiedy zaprowadziły mnie do niej obowiązki kociej niani.

Jerozolimskie 97: Wojskowy Instytut Geograficzny z 1937. Obecnie siedziba Szefostwa Zarządu Geografii Wojskowej Sztabu Generalnego WP. 

Płaskorzeźba nad wejściem do kamienicy numer 91, gmachu Związku Zawodowego Pracowników Samorządu Terytorialnego RP.  Kamienica zaprojektowana została przez Leona Suzina oraz Bohdana Krzemieniewskiego w latach 1933-36. Płaskorzeźba pochodzi z 1936 i po wojnie została wzbogacona o słówko "Ludowej".

Jerozolimskie 85 - Kamienica Szelechowa. Mikołaj (czy Michaił?) Szelechow był właścicielem sklepu zaopatrującego Warszawę w łososie, kawiory i bakalie i inne rarytasy. pozostawił po sobie dwie kamienice (jedna w alei Róż) oraz okazały grobowiec na Cmentarzu Prawosławnym.

Ta kamienica stanęła tu w latach 1912-13, zaprojektowana przez rosyjskiego architekta Piotra Feddersa. Powojenna przebudowa zatarła niektóre elementy dekoracyjne (archiwalne zdjęcia na stronie Warszawa1939).

Japonia w Warszawie

Zanim zakochałam się w Warszawie, moje serce zabiło mocniej dla Japonii, jej kultury i języka. Obecnie udaje mi się łączyć obydwie moje miłostki poprzez oprowadzanie Japończyków po Warszawie. Japończycy szukają tu przede wszystkim polskości i jej przejawów, szukają polskiej kultury (tak, tak, ze szczególnym naciskiem na Chopina, którego najczęściej znają lepiej niż my...). 

Spójrzmy jednak na to z drugiej strony: ile mamy Japonii w Warszawie? jakie znajdziemy tu jej stałe elementy? - nie czasowe wystawy i jednorazowe imprezy.

Można by zacząć od Ambasady, która znajduje się przy ulicy Szwoleżerów. Zdjęć własnych chwilowo nie mam, ale można podejść w trakcie spaceru po Łazienkach i spojrzeć na chryzantemę, które dekoruje bramę.

Ambasada posiada swój oddział: Wydział Informacji i Kultury Ambasady Japonii w Al. Ujazdowskich w odnowionej kamienicy. Czyli znowu sympatyczna okolica z tradycjami (około dwadzieścia lat temu Wydział znajdował się w Atrium przy ulicy Grzybowskiej).

Równie dużo szczęścia do lokalizacji ma japonistyka UW: na głównym kampusie przy Krakowskim Przedmieściu; co więcej, w budynku, w którym przez kilka lat mieszkał Chopin.

Skoro przy temacie edukacji jesteśmy, wspomnę o Polsko-Japońskiej Szkole Technik Komputerowych, której główna siedziba znajduje się przy ulicy Koszykowej. Blisko Filtrów 💗 

Podążmy teraz innym tropem. Czy wiecie, gdzie znajduje się w Warszawie ulica Japońska? otóż na Mokotowie, obok wyjścia z metra stacji Wilanowska. Niepozorna uliczka zyskała swoją nazwę w 2014. 

Dlaczego właśnie ta ulica, właśnie tam? Osobiście podejrzewam, że ze względu na niegdysiejszą lokalizację Dzwonu Pokoju (opisaną przeze mnie w tym wpisie), który w latach 1989-2002 znajdował się ledwie parędziesiąt metrów stąd. 

Natomiast od 2015 Dzwon Pokoju znajduje się na Służewie, w bardzo zielonym urokliwym otoczeniu (o czym pisałam tutaj)

Z ulicy Japońskiej blisko do alei Wilanowskiej, przy której znajduje się Żółta Karczma. Jest obecnie siedzibą Muzeum Ruchu Robotniczego, ale przed wiekiem jego mieszkańcem był pewien zasłużony dla przyjaźni polsko-japońskiej pan Ryōchū Umeda. Wpis o tym miejscu oraz o historii Umedy i Umedów - w trakcie tworzenia! 

Krążąc myślami po Mokotowie, należy wspomnieć o Polu Mokotowskim i alei sakur, gdzie organizowane są pikniki hanami.

Na koniec dodam jeszcze zaskakującą wystawkę w Muzeum Marii Skłodowskiej-Curie (którą zachwyciłam się w tym wpisie), gdzie prezentowane są mangi opiewające życie noblistki i jej rodziny. Dawno już tam nie byłam - mam nadzieję, że wystawka została utrzymana 😊

Można by jeszcze pisać o wielu ciekawych lokalach kulinarnych, a także księgarniach, czy to z literaturą, czy z mangami, ale o tym piszą już inni, a i lista tego typu miejsc jest płynna 😁

z oddali

Z piątkowego biegania - panorama na Nowe Miasto, Starówkę oraz pnące się w górę Centrum. Z Pragi (Golędzinowa) na wysokości zoo.

Oraz znad Kanału Żerańskiego, z dzisiejszego spaceru z PKP Żerań do mojej obecnej tymczasowej kwatery.

Rok pandemiczny był dużo bardziej łaskawy dla tego bloga... Tymczasem pozostaję stabilnie aktywna na mojej warszawskiej stronie na fejsie.

Cmentarz Mauzoleum Żołnierzy Radzieckich

Mamy w Warszawie cmentarze nieoczywiste. Tak nieoczywiste, tak wtopione w otoczenie, że aż nawet okoliczni mieszkańcy nie zawsze zdają sobie z nich sprawę.

Takim cmentarzem jest cmentarz powstańczy na Woli. Część, na której znajduje się pomnik i nagrobki jest oczywista; jednak tak naprawdę to całe wzniesienie jest zbiorową mogiłą, w której spoczęło około 100 tysięcy warszawiaków. 

Podobnie jest z miejscem spoczynku przywódców powstania w getcie przy ulicy Miłej: wydzielono część zieloną, a na nim wzniesienie z kamieniem, opatrzone informacjami, jednak brak tu „oczywistych” nagrobków. Kto ma oczy niechaj czyta opisy i dedykacje na kamieniach, jednak z moich obserwacji wynika, że czasem to jest za duży wysiłek.

Cmentarz Mauzoleum Żołnierzy Radzieckich został zaprojektowany jako rozległy park, przez co lawiruje na pograniczu oczywistości.  Teren otoczony jest drzewami, jednak główna część nie jest zadrzewiona, stanowi otwartą przestrzeń, co nadaje miejscu przestrzenności. Niskie nagrobki znajdują się po bokach w głębi, przez to jakby mniej widoczne. Natomiast kwatery, które zapełniają część główną są nieoznaczone. To sprawia, że stereotypowy obraz cmentarza jest moim zdaniem zatarty.

Rozległe kwatery to mogiły zbiorowe. Jest ich 626 lub 540 (zależnie od źródeł). Oznaczone są jedynie słupkami z numerami pól grobowych i czerwoną gwiazdą. Pozostałe to groby indywidualne (294 lub 138): oficerów oraz Bohaterów Związku Radzieckiego, znanych z nazwiska (ale nie tylko, jak widać na jednym ze zdjęć).

Przez środek terenu biegnie aleja prowadząca do wzniesienia i obelisku.

Stopnie prowadzące do obelisku są flankowane dwiema brązowymi rzeźbami. Po prawej: na kolanach żołnierza umiera jego druh („Ofiarność”, rzeźba Stanisława Lisowskiego). Po lewej  półleżąca postać (ranny?) o zawziętym wyrazie twarzy trzyma  w ręku granat; podtrzymywany jest przez kolegę żołnierza („Bohaterskość”, Jerzy Jarnuszkiewicz).

Ponad 20-metrowy obelisk zwieńczony jest  gwiazdą. Zdobi go napis „Pamięci żołnierzy armii radzieckiej poległych o wyzwolenie Polski spod okupacji niemieckiej w latach 1944-1945”.  Jeszcze do 2015 napis brzmiał: „Ku wiecznej chwale bohaterskich żołnierzy niezwyciężonej Armii Radzieckiej, poległych w bojach z hitlerowskim najeźdźcą o wyzwolenie Polski i naszej stolicy Warszawy.”

Cmentarz powstał w latach 1949-50 wg. projektu Bohdana Lacherta. Przeniesiono tu prochy ponad 21 tysięcy żołnierzy, jak dotąd pochowanych w różnych miejscach Warszawy. Jest to największy cmentarz radziecki w Polsce.

W Warszawie są jeszcze dwa inne miejsca spoczynku żołnierzy radzieckich: kwatera na cmentarzu bródnowskim (o której wspominam w oddzielnym wpisie), oraz kwatera na cmentarzu prawosławnym. Na 638 cmentarzach w Polsce pochowanych jest w sumie ponad 1,3 mln Rosjan i żołnierzy Armii Czerwonej innych narodowości.

Jak to bywa z pamiątkami po czerwonoarmistach, także to miejsce spoczynku wzbudza emocje i bywa dewastowane, jak w 2010 i niedawno w 2017.

Powyższe zdjęcia pochodzą z 2014. W tamtym czasie pracowałam w okolicy. Dawno już tam nie byłam; ciekawe, czy coś się zmieniło.

Poniżej jeszcze trzy zdjęcia z 2009. Widać tu, że rzeźby mają inną barwę. Tak prezentowały się przed remontem z 2010.

Bardziej szczegółowy opis miejsca i jego historii:

• https://www.iwaw.pl/obiekt.php?p=412971610 

węgierski plac zabaw :)

…a właściwie Plac Zabaw Władysława Świętego. Dlaczego taki patron? Władysław Święty (XI w.) był królem Węgier wywodzącym się z rodu Árpádów. Jednak jego matka była królewną polską, a Władysław urodził się na wygnaniu i pierwsze lata życia spędził w Krakowie. Jego powiązania z Polską uczyniły go idealną postacią, by podkreślić bliskość polsko-węgierską oraz uczcić Rok Kultury Węgierskiej w Polsce (2017). Z tej okazji plac został ufundowanego przez Ambasadę Węgierską w Parku Agrykola.

Inne postaci  widoczne na placu to św. Kinga (XIII w.), królewna z rodu Árpádów i żona Bolesława V Wstydliwego…

Czy husarz razem z węgierskim wojakiem…

Są też dobrze znane słowa o Polaku i Węgrze…

...oraz motywy dębu, który ma nawiązywać do słów Stanisława Worcella: „Węgry i Polska to dwa wiekuiste dęby, każdy z nich wystrzelił pniem osobnym i odrębnym, ale ich korzenie, szeroko rozłożone pod powierzchnią ziemi i splątały się, i zrastały niewidocznie. Stąd byt i czerstwość jednego jest drugiemu warunkiem życia i zdrowia”.

Jest więc plac nie tylko miejscem zabaw, ale też edukacji. Jak jesteś brzdącem, pohasasz wśród ładnych kolorowych obiektów; jeśli dzieciakiem w wieku szkolnym (lub rodzicem), to i doczytasz co nieco.

 

Wystrój placu powstał w budapesztańskiej pracowni Boldizsára Kő.

Kopiec Powstania Warszawskiego

Oficjalne wejście na Kopiec znajduje się od ulicy Bartyckiej, stamtąd wiodą najdłuższe ponoć schody w Warszawie. Jednak tym razem zdobywałam to wzniesienie od ulicy Grupy AK „Północ”. Na chybił trafił, weszliśmy w jakąś ścieżynę wiodącą przez zarośla na kopiec. Niektóre podejścia są dość strome, ale nawet taka niewyrobiona drużyna jak my jest w stanie je przejść (część z nich stanowi dzikie ścieżki rowerowe – dość ekstremalne 😮 )

Kopiec został usypany tuż po wojnie z gruzów Warszawy. W późniejszych latach dosypywano też na nim śmieci, tak więc jeszcze do lat dziewięćdziesiątych nie nosił żadnej dumnej nazwy: przez długi czas był po prostu Kopcem Czerniakowskim, lub po prostu Górą Śmieci…

Pod koniec lat dziewięćdziesiątych Światowy Związek Żołnierz AK oraz ppłk. inż. Architekt Eugeniusz Ajewski zaczęli starania o nadanie temu miejscu obecnej nazwy. Zostało to uwieńczone sukcesem w 2004, kiedy w 60 rocznicę powstania warszawskiego nadano mu nazwę Kopca Powstania Warszawskiego. Od tamtej pory na szczyt można wspiąć się po schodach. Symbol Polski Walczącej, wg. projektu ppłk. inż. architekta Eugeniusza Ajewskiego stoi tu od 1994. To między innymi tutaj obchodzone są powstańcze uroczystości rocznicowe.

Moje wcześniejsze wizyty na Kopcu: lipiec 2012 oraz marzec 2019.